Pozabudżetowe formy finansowania Jednostek Samorządu Terytorialnego

Styczeń 27, 2011

Możliwość korzystania z funduszy europejskich przez polskie samorządy głównie w zakresie realizacji kluczowych inwestycji infrastrukturalnych spowodowała z jednej strony ogromny boom  inwestycyjny i spełnianie się takich haseł promujących fundusze jak np. Polska pięknieje – a drugiej strony rozleniwił większość samorządowych urzędników i decydentów w zakresie korzystania czy chociażby poszukiwania innych, pozabudżetowych pieniędzy. Uznaje się bowiem, że dotacje unijne są jednym z najkorzystniejszych źródeł finansowania inwestycji. Bo kto inny dopłaci samorządom do 85% wartości inwestycji i nie będzie się później domagał zwrotu zainwestowanego kapitału?

Jednak szybko topniejąca „góra euro”  a co za tym idzie coraz częstszy brak możliwości sfinansowania inwestycji komunalnych z tych środków powodują, iż rozglądamy się za innymi możliwościami pozyskania pozabudżetowych form finansowania a nie jest ich wcale tak mało.

Pozwalając sobie na pewne usystematyzowanie pozabudżetowych źródeł należałoby je podzielić na w największym skrócie na Bezzwrotne i zwrotne źródła finansowania inwestycji w jst. Pamiętać jednak należy, iż jest to bardzo prosty podział i nie bierze on pod uwagę takich znaczących kwestii, jak  np. wskaźnik poziomu zadłużenia samorządów. Realizacja bowiem inwestycji gminnych to nie tylko problem pozyskania zewnętrznego finansowania czy wkładu własnego, ale – przy realizacji kilku zadań jednocześnie – to także problem nie przekraczania dopuszczalnego poziomu zadłużenia. Jest kilka propozycji jak realizować takie inwestycje i nie zwiększać zadłużenia gminy, aczkolwiek nie są to procedury proste łatwe i przyjemne w Polskim systemie prawa i naszej rzeczywistości. Jedną z nich jest np. realizacja inwestycji w Partnerstwie publiczno – prywatnym czy chociażby forfaiting.

W odniesieniu do Partnerstwa Publiczno Prywatnego – któż nas nie pamięta i nie słyszał o krążącym w „eterze” czwartym P  (prokuratura)?. Jednakowoż coraz częściej znajdują się śmiałkowie próbujący realizacji inwestycji w takiej formule. Jest to alternatywa zarówno dla kończących się funduszy unijnych, jak i dla zadłużania budżetu gminy. Chociaż teoria mówi o tym, iż inwestycję w formule PPP można realizować także w oparciu o wykorzystanie Funduszy Unijnych. Jednakże, jest to procedura skomplikowana i z moich informacji wynika, iż nie udało się w Polsce przeprowadzić ani jednej inwestycji PPP wykorzystującej dotacje z UE. Z tego powodu raczej stawiam tezę, iż PPP to raczej alternatywa dla kończących się dotacji unijnych, niż uzupełniający je element finansowania inwestycji.

A forfaiting?? – ciekawa, innowacyjna propozycja dla realizacji bardzo dużych inwestycji. Także formuła czasochłonna i pracochłonna, wymagająca bardzo ścisłej współpracy jst w nią zaangażowanych.
Co to takiego ten Forfaiting – w ogromnym skrócie rzecz ujmując  – procedura ta polega na wykupie wierzytelności niewymagalnych przez bank. Inwestycje opłacą wyłonieni w przetargu wykonawca i bank, natomiast samorządy będą spłacały koszty w stałych rocznych ratach.

Coraz większym powodzeniem cieszą się wśród samorządowców obligacje – jako sposób na pozyskanie środków niezbędnych do podjęcia kluczowych działań i  inwestycji. Jest to atrakcyjny instrument finansowy. Którego zalety przez ostatnie lata przysłoniły fundusze Unijne. Z uwagi na szczególnie godnego zaufania emitenta – gminę – jest to instrument atrakcyjny dla inwestora ale i też korzystny dla  samorządu i społeczeństwa – dzięki  emisji obligacji zyskuje się finanse dla ważnych publicznych inwestycji.

I.    Bezzwrotne źródła finansowania inwestycji  w JST

Do tej właśnie kategorii należałoby zaliczyć wszelkie bezzwrotne dotacje – zarówno te pochodzące z Funduszy unijnych, jaki i te z Funduszy Szwajcarskich, czy z Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W tej kategorii mieszczą się także wszelkie inne dotacje pochodzące z budżetu Państwa – np. Dotacje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dotacje udzielane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej itp.
Szerszy opis dostępnych na chwilę obecną w Polsce bezzwrotnych źródeł finansowania zostanie omówiony szczegółowo w kolejnej części cyklu, gdzie dokonane zostanie także zestawienie tabelaryczne dostępności funduszy w poszczególnych województwach.

I.    Zwrotne źródła finansowania inwestycji

Jako źródła finansowania inwestycji, które w dłuższej lub krótszej perspektywie czasu należy zwrócić  zakwalifikować można:

  • Pożyczki i kredyty preferencyjne z Polskich źródeł (np. udzielane przez NFOŚiGW, czy Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na realizacje inwestycji  środowiskowych);
  • Pożyczki z zagranicznych źródeł i instytucji (w tej kategorii najbardziej znany jest Europejski Bank Inwestycyjny. Niemniej jednak możemy także korzystać ze środków pochodzących z : Banku Światowego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Banku Rozwoju Rady Europy),
  • Kredyty komercyjne
  • Leasing komunalny (to forma leasingu przeznaczona dla samorządów, która coraz częściej pojawia się w ofertach firm i towarzystw leasingowych. Niemniej jednak nie cieszy się dużą popularnością i na dzień dzisiejszy raczej pozostaje ofertą „wirtualną” niż rzeczywistą  – to znaczy że trudno znaleźć przykład rzeczywistego zastosowania)
  • Obligacje (w tym: obligacje komunalne, przychodowe, euroobligacje)

Obok tych wskazanych powyżej należy umieścić inwestycje współfinansowane przez kapitał prywatny:
– Partnerstwo publiczno – Prywatne
– Forfaiting

W niniejszym artykule jedynie wspomniano i dokonano próby podziału pozabudżetowych źródeł finansowania inwestycji w JST. W kolejnym artykule/artykułach zostaną szczegółowo omówione zasady i możliwości ich realizacji.

źródło: Pozabudżetowe formy finansowania Jednostek Samorządu Terytorialnego

No Comments

Comments are closed.